fa پروتئومیکس گندم تحت تنش خشکی: از شبکه‌های سیگنال‌دهی تا بازآرایی متابولیسم پروتئوستاز در راستای پایداری تولید تخصصي Special مروری Review <h6 dir="RTL" style="text-align:justify; margin-bottom:8px"><span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="font-weight:normal"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">تنش خشکی با اختلال در فتوسنتز، عدم‌توازن انرژی و برهم‌زدن هم‌ایستایی اکسیداسیون-احیا، رشد و عملکرد گندم را کاهش می‌دهد. دانش پروتئومیکس در کنار سایر رویکردهای اُمیکی، تصویر روشن‌تری از سازوکارهای مقاومت به خشکی ارائه می‌دهد. هدف این مطالعه، گردآوری و تحلیل مطالعات پروتئومیکس در پاسخ گندم به خشکی و دسته‌بندی نتایج در محورهایی همچون شبکه‌های سیگنال‌دهی، تنظیم ردوکس، سیستم‌های آنتی‌اکسیدانی، پروتئوستاز و بازآرایی متابولیسم انرژی است. یافته‌ها نشان می‌دهد مسیرهای سیگنال‌دهی </span></span>ABA<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">، کلسیم و </span></span>MAPK<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"> با فعال‌سازی برنامه‌های دفاعی، پروتئین‌های محافظتی (به‌ویژه </span></span>HSP<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">ها) را افزایش و سیستم یوبیکوئیتین</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt">&ndash;</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">پروتئازوم را برای پاکسازی پروتئین‌های آسیب‌دیده تقویت می‌کنند. همچنین تغییرات پروتئین‌های آنتی‌اکسیدانی مانند </span></span>SOD<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">، </span></span>CAT<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"> و </span></span>APX<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;">، به حفظ تعادل انرژی و کاهش آسیب اکسیداتیو کمک می‌کند. تلفیق داده‌های اُمیکی با فنوتیپی دقیق (به‌ویژه در شرایط مزرعه)، مسیر شناسایی نشانگرهای کارآمد را هموار می‌سازد؛ دستاوردی که با تسریع به‌نژادی ارقام متحمل به خشکی، پایداری تولید گندم و امنیت غذایی را تضمین می‌کند. این بینش برای پرورش محصولات انعطاف‌پذیر و کشاورزی پایدار در مناطق کم‌آب و دیم ضروری است. مقاله بر اهمیت پیشبرد تحمل به خشکی گندم برای حفاظت از امنیت غذایی در شرایط تغییر اقلیم تأکید دارد.</span></span></span></span></span></span></span></h6> <span style="font-size:12pt"><span style="background:white"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">Drought stress can be considered one of the key environmental factors impeding the efficiency of world wheat production by affecting its productivity through the disruption of photosynthetic process, energy balance, and redox homeostasis perturbations. Given that proteins can be seen as ultimate gene expression products and the key regulators of biological processes, proteomic approaches in combination with transcriptomic and metabolomic studies provide a detailed picture of adaptation mechanisms in response to the adverse effect of drought in wheat. The present review considers modern knowledge about the role of proteomics in studying drought response in wheat from a comprehensive standpoint and provides the classification of results obtained in accordance with regulatory axes, such as advanced signaling networks, redox homeostasis regulation, antioxidant systems, proteostasis, and alteration of metabolic reprogramming. There is ample evidence about the involvement of ABA-, calcium-, and MAPK-dependent pathways, which result in the activation of defensive chaperones (HSPs) and enhanced ubiquitin-proteasome system to facilitate the destruction of damaged proteins. Importantly, changes in the expression of ROS scavengers SOD, CAT, and APX contribute to energy balance and oxidation resistance. Overall, the combination of multiple omics approaches along with high throughput precision phenotyping, particularly in field-based experiments, acts as an excellent approach that can be employed to discover reliable biomarkers. Such an interdisciplinary approach becomes crucial in order to promote the development of durable drought tolerant cultivars, thus contributing to sustainable wheat production.</span></span><span style="font-size:10.0pt"></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; امنیت غذایی, پروتئومیکس, تنش اکسیداتیو, عوامل رونویسی, گندم Food sequrity, Proteomics, Oxidative stress, Transcription factors, Wheat 21 43 http://journalofbiosafety.ir/browse.php?a_code=A-10-933-3&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Moghadasian زهرا مقدسیان zahramn@gmail.com 10031947532846004803 10031947532846004803 No Institute of Converging Sciences and Technologies, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشکده علوم و فناوری همگرا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Narjessadat Mousavimadani نرجس سادات موسوی مدنی narjessadat.mousavimadani@iau.ir 10031947532846004804 10031947532846004804 No Department of Microbial Biotechnology, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran (ABRII), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran بخش بیوتکنولوژی میکروبی، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران (ABRII)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، کرج، ایران Mohammad Ali Ebrahimi محمدعلی ابراهیمی ma.ebrahimi@abrii.ac.ir 10031947532846004805 10031947532846004805 No Department of Tissue and Cell Culture, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran (ABRII), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran بخش کشت سلول و بافت، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران (ABRII)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، کرج، ایران Akram Sadeghi اکرم صادقی aksadeghi@abrii.ac.ir 10031947532846004806 10031947532846004806 Yes Department of Microbial Biotechnology, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran (ABRII), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran بخش بیوتکنولوژی میکروبی، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران (ABRII)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، کرج، ایران