fa توسعه زیست‌حسگرها به‌عنوان رویکردی نوآورانه در تشخیص محصولات تراریخته تخصصي Special مروری Review <h6 dir="RTL" style="text-align:justify; text-indent:14.45pt"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:24pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:normal"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در گیاهان تغییریافته ژنتیکی که به اصطلاح تراریخته نامیده می‌شوند، ساختار ژنوم به صورت مصنوعی دستکاری شده است تا صفات مطلوب‌تری مانند مقاومت در برابر آفات و علف‌کش</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">ها، تحمل به خشکی یا افزایش عملکرد را به دست آورند. توسعه این گیاهان و اهمیت تأیید رخدادهای مجاز و تعیین کمیت آن‌ها در محصولات غذایی، نیاز به روش‌های سریع، دقیق و حساس برای تشخیص آنها را نمایان ساخته است. با اینکه روش</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">های مانند انواع </span></span>PCR<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> برای تشخیص محصولات تراریخته استفاده می</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">شود، اما محدودیت</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">هایی مانند نیاز به تجهیزات، زمانبر بودن و هزینه بالا، کاربرد آن‌ها را با چالش روبرو ساخته است. بنابراین توسعه روش‌های جایگزین به یک ضرورت تبدیل شده است. در این میان، زیست‌حسگرهای دی.ان.اِ به‌عنوان ابزارهایی قدرتمند برای تشخیص اختصاصی و کمی توالی‌های نوکلئوتیدی مورد توجه قرار گرفته‌اند. زیست</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">حسگرهای دی.ان.اِ بر اساس برهمکنش اختصاصی یک کاوشگر تک‌رشته‌ای متصل شده به سطح حسگر و توالی هدف در نمونه عمل می‌کنند. دورگ شدن این دو رشته، سیگنالی ایجاد می‌کند که با روش‌های مختلف نوری، الکتروشیمیایی یا پیزوالکتریک قابل شناسایی و اندازه‌گیری است. با توجه به پیشرفت‌های اخیر در زمینه نانوتکنولوژی و زیست‌حسگرها، انتظار می‌رود در آینده شاهد توسعه زیست</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">حسگرهای دی.ان.اِ با حساسیت، اختصاصیت و سرعت بالاتر باشیم.</span></span></span></span></span></span></span></span></h6> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In genetically modified organisms (GMOs), the genome structure is artificially manipulated to achieve desirable traits such as pest and herbicide resistance, drought tolerance, or increased yield. The development and widespread cultivation of these plants in the last three decades, and the significance of verifying and quantifying authorized events in food and feed, have driven the development of rapid, accurate, and sensitive detection methods. Although PCR-based methods are frequently utilized for GMO detection, limitations such as the need for complex equipment, time-intensive procedure, and high costs have made their use challenging in some cases. Therefore, alternative methods for identifying and quantifying genetically modified organisms are necessary. In this context, DNA biosensors have emerged as promising tools for specific and quantitative detection of nucleotide sequences. DNA biosensors operate based on the specific interaction between a single-stranded DNA probe immobilized on the sensor surface and a complementary target sequence. This DNA hybridization event produces a detectable signal that can be measured using an optical, electrochemical, or piezoelectric transduction. Recent advancements in nanotechnology and biosensor development hold the potential to enhance the sensitivity, specificity, and speed of DNA biosensors, paving the way for their broader application.</span></span></div> الکتروشیمیایی, پیزوالکتریک, تشخیص GMO, زیست‌حسگرها, نوری Electrochemical, Piezoelectric, GMO Detection, Biosensors, Optical. 37 58 http://journalofbiosafety.ir/browse.php?a_code=A-10-875-1&slc_lang=fa&sid=1 Soraya Shiri ثریا شیری s.shiri90@gmail.com 10031947532846003816 10031947532846003816 No Ph.D. Student of Agricultural Biotechnology, National Institute of Genetic Engineering and Biotechnology (NIGEB), Tehran, Iran. دانشجوی دکتری تخصصی بیوتکنولوژی کشاورزی، گروه زیست فناوری مولکولی گیاهی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران Amir Mousavi امیر موسوی m-amir@nigeb.ac.ir 10031947532846003817 10031947532846003817 Yes Department of Plant Molecular Biotechnology, National Institute of Genetic Engineering and Biotechnology (NIGEB), Tehran, Iran. گروه زیست فناوری مولکولی گیاهی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران Mohammad Vahedi محمد واحدی Mvahedi@iust.ac.ir 10031947532846003818 10031947532846003818 No School of Physics, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran. دانشکده فیزیک، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران Ayyoob Arpanaei ایوب آرپنائی arpanaei@yahoo.com 10031947532846003819 10031947532846003819 No Scion Research Institute, Rotorua, New Zealand. موسسه پژوهشی سایون، روتوروا، نیوزیلند Kasra Esfahani کسری اصفهانی kasra13@gmail.com 10031947532846003820 10031947532846003820 No Department of Plant Bioproducts, National Institute of Genetic Engineering and Biotechnology (NIGEB), Tehran, Iran. گروه زیست فناوری مولکولی گیاهی ، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران