fa بازیافت پسماند کشاورزی با استفاده از میکروارگانیسم‌ها: یک رویکرد پایدار تخصصي Special مروری Review <h6 dir="RTL" style="text-indent:0in; text-align:justify"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:24pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:normal"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">با افزایش جمعیت جهان و به‌تبع آن، رشد تقاضا برای محصولات کشاورزی، حجم گسترده‌ای از پسماندهای کشاورزی تولید می‌شود که به یک چالش زیست‌محیطی تبدیل شده است. این پسماندها که معمولاً به‌عنوان ضایعات و منابع غیرقابل استفاده تلقی می‌شوند به‌عنوان یک منبع ارزشمند، فرصتی مناسب برای تبدیل به محصولات با ارزش افزوده به‌شمار می‌آیند. رویکردهای نوین درزمینه میکروبیولوژی به‌ویژه تجزیه میکروبی پسماندهای کشاورزی، می‌توانند به‌طور مؤثری تأثیرات زیست‌محیطی ناشی از دفع زباله را کاهش دهند و بقایای زراعی را به منابع ارزشمندی نظیر کمپوست، بیوگاز، پروتئین میکروبی، اسیدهای آلی و بیوپلاستیک تبدیل کنند. این فرآیند ضمن کاهش حجم پسماندها، به تقویت اکوسیستم‌ها کمک کرده و در کاهش گازهای گلخانه‌ای و کنترل تغییرات اقلیمی نقش مهمی ایفا می‌کند. این رویکردها می‌توانند منجر به بهینه‌سازی استفاده از منابع طبیعی و ترویج کشاورزی پایدار شوند. در این مقاله مروری، به بررسی نقش میکروارگانیسم‌ها در فرآیند بازیافت پسماندهای کشاورزی و مزایای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی این روش‌ها پرداخته می‌شود. همچنین، به پتانسیل بالای بازیافت پسماندهای کشاورزی به‌عنوان یک راه‌حل پایدار برای آینده، توجه ویژه‌ای خواهد شد که می‌تواند به تحقق اقتصاد دایره‌ای و امنیت غذایی و کاهش فقر و وابستگی به منابع غیرتجدیدپذیر کمک نماید.</span></span></span></span></span></span></span></span></h6> <span style="font-size:12pt"><span style="background:white"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">With the increasing global population and the consequent rise in demand for agricultural products, vast amounts of agricultural waste are being generated, posing a significant environmental challenge. These residues, often regarded as worthless and unusable, are in fact a valuable resource, offering considerable potential for conversion into value-added products. Innovative approaches in microbiology, particularly the microbial degradation of agricultural waste, can effectively mitigate the environmental impacts associated with waste disposal. Such processes transform agricultural leftovers into valuable resources, including compost, biogas, microbial protein, organic acids, and bioplastics. This not only reduces waste volume but also contributes to ecosystem enhancement, playing a vital role in reducing greenhouse gas emissions and mitigating climate change. These approaches can further optimize the use of natural resources and promote sustainable agriculture. This review article examines the role of microorganisms in the recycling of agricultural waste and discusses the economic, social, and environmental benefits of these methods. Additionally, it highlights the substantial potential of agricultural waste recycling as a sustainable solution for the future, which can contribute to realizing a circular economy, enhancing food security, reducing poverty, and decreasing dependence on non-renewable resources.</span></span><span style="font-size:10.0pt"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; ارزش‌افزوده, اقتصاد دایره‌ای, بازیافت زباله‌های کشاورزی, زیست‌توده گیاهی, فرآیند زیستی Value addition, Circular economy, Agricultural waste recycling, Plant biomass, Biological process 58 85 http://journalofbiosafety.ir/browse.php?a_code=A-10-900-1&slc_lang=fa&sid=1 Shiva Ahmadipour Sereshkeh شیوا احمدی پور سرشکه shivaahmadipour1373@gmail.com 10031947532846004323 10031947532846004323 No دانشگاه الزهرا Ali Mohammadi علی محمدی a.mohammadi@alzahra.ac.ir 10031947532846004324 10031947532846004324 Yes دانشگاه الزهرا