تاکسول، یک ترکیب آلکالوئید دیترپنوئید پیچیده، از درختان جنسTaxus بهویژهTaxusbrevifolia استخراج میشود و در درمان سرطانهای مختلف، از جمله سرطان تخمدان و سینه، به کار میرود. این دارو با مکانیسمی منحصر بهفرد باعث توقف تقسیم میتوزی سلولها و در نتیجه مرگ سلولهای سرطانی میشود. روشهای صنعتی رایج برای تولید تاکسول شامل سنتز کامل و نیمهسنتز آن است. سنتز کامل به دلیل هزینه بالا و بازده پایین در سطح صنعتی عملی نیست و به همین دلیل، روش نیمهسنتز با استفاده از ترکیباتی مانند 10-دیاستیلباکاتین III از برگهای سرخدار بیشترین کاربرد را دارد. با وجود این، وابستگی به منابع طبیعی و محدودیت در دسترسی به مواد اولیه از معایب این روش است. استخراج تاکسول از درختانTaxus میتواند به تخریب محیط زیست و انقراض گونههای گیاهی منجر شود. به همین دلیل، پژوهشها روی روشهای جایگزین مانند کشت سلولهای گیاهی، استفاده از قارچهای اندوفیت و استفاده از گیاهان دیگری مانند فندق متمرکز شدهاند که با بهرهگیری از روشهای مهندسی ژنتیک و تغییر در ژنهای سنتز کننده تاکسول، میتوانند نه تنها مقدار تاکسول را افزایش دهند بلکه با کاهش فشار بر منابع طبیعی، جایگزینهای مناسبی برای تأمین این داروی حیاتی باشند.
Mahmoudi M, Sadat-Noori A. Production of Paclitaxel: From Plant Extraction to Biotechnological Methods and Final Purification. Journal of Biosafety 2024; 17 (3) :86-99 URL: http://journalofbiosafety.ir/article-1-584-fa.html
محمودی مهدی، سادات نوری احمد. تولید تاکسول: از استخراج گیاهی تا روشهای بیوتکنولوژی و خالصسازی نهایی. ايمني زيستي. 1403; 17 (3) :86-99